Parabola e udhëkryqit të perandorisë

Titulli: Parabola e udhëkryqit të perandorisë Fri Jun 08, 2007 4:03 pm

Nga ardhja e Cezarit në Shqipëri në 48 para Kr., tek ardhja e Presidentit Bush në 2007

Nga Kastriot Myftaraj - Në vitin 48 para Krishtit, kur Kaj Jul Cezari erdhi në Shqipëri, për t’u ndeshur ushtarakisht me rivalin e vet për sundimin e Romës, ishte një moment krucial për fatin e Romës, dhe të botës.Roma atëherë ishte një metropol i përçarë, që zotëronte një perandori faktike, ose më saktë një konkuist-land, dhe që ende nuk kishte bërë një shtet në kuptimin e plotë të fjalës, si në metropol, ashtu dhe në tokat e okupuara. Për shkak të luftërave për pushtet, që kishin filluar prej dekadash në metropol dhe që tashmë ishin shtrirë dhe në territoret e okupuara, dukej sikur Roma ishte e destinuar të shpërbëhej si perandoria e Aleksandrit të Madh pas vdekjes së këtij. Me siguri që kështu do të kishte ndodhur edhe me Romën sikur mos të kishte qenë një burrë, Cezari. Perandoria, që ende nuk ishte konstituuar realisht do të ishte shpërbërë, dhe qytetërimi perëndimor i mëvonshëm, bazat e të cilit janë në perandorinë romane, nuk do të kishte ekzistuar. Fitorja e Cezarit në luftën për pushtet, kishte rëndësi, jo vetëm për fatin e Romës, por edhe për fatin e gjithë qytetërimit perëndimor të mëvonshëm deri në ditët tona. Cezari ishte njeriu që ndërtoi shtetin në Romë, duke hedhur bazat e perandorisë si strukturë shtetërore, dhe jo parashtetërore, siç qe perandoria e Aleksandrit të Madh. Pa shtetin imperial roman nuk do të ishte përhapur qytetërimi romano-grek në Evropë, me modelin e tij ligjor me në qendër individin, qytetarin, si dhe nuk do të ishte krijuar terreni i përshtatshëm ku u përhap Krishterimi. Pas rënies së perandorisë, në kohën e dyndjeve barbare, Kisha, me pushtetin e konsoliduar në terrenin imperial, do të merrte përsipër funksionin e ruajtjes të arritjeve të qytetërimit, çka sado paradoksale që të duket më pas mundësoi Rilindjen dhe Iluminizmin, që ishin laike dhe refraktarë ndaj Kishës. Të gjitha këto kanë në origjinë fitoren e Cezarit. Ndoshta asnjë ndeshje nuk ka qenë më vendimtare për fatin e qytetërimit, se ajo midis Cezarit dhe Pompeut. Në këtë luftë nuk u ndeshën thjesht dy rivalë për pushtet, por dy vizione për botën. Fitorja e Cezarit kishte rëndësi edhe për faktin se Cezari kishte talentin e madh prej shtetari, dhe të tjerët edhe sikur të donin, vështirë se do ta bënin veprën e tij. Cezari i la pasardhësit të vet, nipit, Oktavian Augustit, një strukturë shtetërore fillestare, por aq të konsoliduar, sa ky të ishte në gjendje të fitonte mbi rivalët e vet dhe të avanconte procesin e shtetformimit, edhe pse nuk kishte talentin e Cezarit. Nuk do të ishte ekzagjerim të thuhej se se sot ekzistojnë SHBA, dhe Presidenti i tyre, George Walker Bush vjen në Shqipëri, edhe në sajë të kësaj fitoreje të Cezarit. Presidenti Bush është në një sens të sigurt për SHBA, dhe për qytetërimin perëndimor, ai që Cezari ishte për Romën. Presidenti Bush, i gjendur në një situatë kritike për ekzistencën e SHBA dhe të qytetërimit perëndimor, ndërtoi institucione, ligje dhe një doktrinë të përshtatshme për këtë situatë, për të përballuar rreziqet. Presidenti Bush nuk hezitoi të angazhohej për të përballur rreziqet, si në SHBA, ashtu dhe në botë, me ndërhyrje në Afganistan, Irak etj. Ashtu si Cezari, Presidenti Bush pati brenda vendit kundërshtarë të rreptë, të cilët kanë një vizion të ndryshëm nga i tiji. Ashtu si Cezarin, të cilin e akuzuan se donte të bëhej diktator, të zhdukte lirinë e Romës dhe të sundonte botën, edhe Presidentit Bush i kanë bërë të tilla akuza, duke harruar se liria ka një çmim, pjesë e të cilit është në një masë edhe ajo vetë, në situata të caktuara, pasi liria nuk ka kuptim pa sigurinë. Ashtu si në rastin e Cezarit, që në rast se do të humbte Roma do të binte, në rast se do të fitojë linja e kundërshtarëve të Presidentit Bush në SHBA, atëherë ka shumë të ngjarë që ky të shënojë fillimin e fundit të statusit të SHBA si një superfuqi e vetme në botë, që menaxhon rendin botëror në krijim. Krejt ashtu siç do të kishte ndodhur sikur Cezari mos t’i kishte imponuar Romës vizionin e vet, me ç’rast Roma me siguri që do të kishte rënë dhe bota do të sundohej nga fuqi joevropiane, edhe tash po të ndërpritet implementimi i vizionit të Presidentit Bush për botën, SHBA do të humbin maksimalisht kontrollin mbi zhvillimet në botë dhe bota do të bjerë nën kontrollin e fuqive joperëndimore, aziatike, në aleancë me fundamentalistët islamikë. Presidenti Bush po vjen në Shqipëri si një “Cezar” modern, që sheh t’i rrezikohet vepra e tij, për shkak të sistemit të brendshëm amerikan të qeverisjes, dhe të frymës të shoqërisë amerikane, së cilës i është ulur sensi i vetëdijes se liria dhe siguria e SHBA kanë një çmim gjithherë e më të lartë dhe se vendi ku mbrohen ato është gjithë bota. Presidenti është në përfundim të termit të dytë dhe shpejt do të largohet nga pushteti. Në SHBA nuk e kuptojnë se atyre, ashtu si Romës në kohën e Cezarit, u duhet vazhdimësia e politikës së Presidentit Bush dhe Presidentin Bush tashmë e fajësojnë për ndërhyrjen në Irak dhe e quajnë të dështuar. Kjo paaftësi për të kuptuar është simptomë e rënies së një shoqërie që tregon diskrepancën mes sensit të përgjegjshmërisë dhe sakrificës së saj dhe atij që nevojitet për rangun e superfuqisë. Presidenti Bush do ta bëjë deri në fund misionin e vet të “Cezarit”, por çdo të ndodhë pas tij? A do ta kuptojë establishmenti dhe populli amerikan se SHBA në këtë kohë, ashtu si Roma dikur, kanë nevojë për një “Cezar” që t’ i drejtojë, dhe që t’ i imponojë botës një “pax americana”. A do ta kuptojnë se nuk ka të mesme midis “pax americana” dhe rënies së SHBA në nivelin e një vendi që nuk e ka në dorë fatin e vet, por që për të vendosin dhe të tjerët? Për ne shqiptarët, në dy anët e kufirit, kjo çështje ka shumë rëndësi, madje jetike, se nga kjo varet nëse SHBA do të vazhdojnë të qëndrojnë në Ballkan dhe posaçërisht në hapësirën shqiptare, ose jo. Ne shqiptarët kemi avantazhin e trishtuar që të shikojmë, të hiperbolizuar në formë karikature atë konflikt, që ndodh në SHBA midis dy linjave, asaj të Presidentit Bush nga njëra anë, si dhe linjës tjetër që ka si një nga përfaqësuesit më arrogantë, George Sorosin, që e ka krahasuar Presidentin Bush me Hitlerin. Në rast se hebrenjtë amerikanë dhe të gjithë botës do të ishin njerëz mirënjohës, atëherë do të ngriheshin dhe do ta qortonin publikisht njërin prej më të shquarve prej tyre kur e krahason Presidentin e SHBA me njeriun që bëri Holokaustin, kur hebrenjtë i detyrohen aq shumë SHBA. Në asnjë rrethanë Presidenti i SHBA, i zgjedhur me votat e popullit amerikan nuk mund të krahasohet me Hitlerin, aq më tepër nga një hebre. Një rast se konflikti mes dy linjave në SHBA, reflektohet në Shqipëri në formë groteske, është ai në prill të këtij viti, pak para se të njoftohej vizita e Presidentit Bush në Shqipëri, gjë për të cilën ambasadorja amerikane Ries sigurisht që ishte në dijeni kohë më pare. Në prill, në Shqipëri u botua libri i editorialistit të «New York Times», Thomas Friedman, me titull në botimin shqip «Bota në kohën e terrorizmit», ndërsa në anglisht është botuar me titull «Longitudes and Attidudes- Exploring the world before and after September 11». Ky libër është një përmbledhje e përzgjedhur e editorialeve të Friedman në «New York Times», në një periudhë nga fundi i vitit 2000 deri në vitin 2003. Në Shqipëri libri është botuar nga Instituti i Dialogut dhe Komunikimit i drejtuar nga Piro Misha, dhe mban shënimin «Për botimin e këtij libri ndihmuan ambasada amerikane në Tiranë, si dhe Fondacioni SOROS». Editoriali i parë në libër është ai i botuar në 15 dhjetor 2000, në të cilin Friedman e quan vendimin e gjykatës së Lartë të SHBA për zgjedhjet presidenciale të vitit 2000, që i dha mundësi Bush të marrë mandatin presidencial: «E shtëna ishte drejtuar në zemër të kombit nga pesë gjykatësit konservatorë të Gjykatës së Lartë të SHBA... Nuk ka nevojë për ndonjë burim të brendshëm për të kuptuar se të pesë gjyqtarët konservatorë vepruan si shtesë e ekipit të krerëve të PR, që e ndihmuan guvernatorin Bush të zvarritej deri në vijën e finishit». (Thomas Friedman: «Bota në kohën e terrorizmit», «Instituti i Librit dhe e Komunikimit», Tiranë 2007, f. 13) Kur Ambasada Amerikane në Tiranë del publikisht në një bashkëpunim me Fondacionin «SOROS», në një botim ku denigrohet Presidenti Bush, atëherë kjo është simptomë e keqe kaosit që ka krijuar në institucionet amerikane konflikti mes dy linjave dhe se si abuzohet me postin për hir të bindjeve pro krahut që është i kundërt me linjën zyrtare Ambasada Amerikane, në prag të vizitës së Presidentit Bush në Shqipëri, që është e para vizitë e një presidenti amerikan në vendin tonë, u bë bashkëpunëtore për botimin në Shqipëri të një libri ku zgjedhja e Presidentit bush konsiderohet atentat ndaj kombit amerikan, i bërë në abuzim të detyrës, nga gjykata e Lartë Amerikane, që në SHBA ka ato funksione që në Shqipëri kanë Gjykata e Lartë dhe Gjykata Kushtetuese? Pra, me këtë libër shqiptarëve u thuhet se Presidenti Bush është një uzurpator, që në origjinë të pushtetit të vet ka «Krimin e Atridëve» kundër demokracisë amerikane. Termat e përdorura janë edhe më të ashpra se ato të përdorura kundër Bin Laden pas 11 Shtatorit, pasi për Bin Laden nuk u tha se e goditi në zemër kombin amerikan, por vetëm se i shkaktoi një plagë të cilën kombi amerikan do ta përballonte dhe do të reagonte siç duhet. Këto nuk kanë shpjegim tjetër veç atij se ambasadorja amerikane Ries punoi deri në fund për ta diskredituar Presidentin e SHBA para vizitës së tij në Shqipëri. Në rast se do të perifrazoja një shprehje të Thomas Friedman, të cituar më lart, do të thosha se ambasada amerikane në Shqipëri është bërë shtesë e Fondacionit «SOROS» në Shqipëri. Presidenti Bush do të pritet nga shqiptarët, një popull që e ka të mprehtë ndjenjën e rrezikut për shkak të situatës gjeopolitike ku gjendet, si një «Cezar» shpëtimtar. Në rast se populli amerikan duhet të kuptojë diçka nga pritja që do t’i bëhet Presidentit Bush në Shqipëri, është që të kuptojë se një popull proamerikan me sensin e rrezikut nuk gabon dhe kupton që sot ato që amerikanët do t’i kuptojnë pas disa dekadash, në situata shumë më të komplikuara, në rast se amerikanët e ndërpresin me votë linjën politike të Presidentit Bush në botë. Mesazhi shqiptar për popullin e SHBA është se duhet të nxjerrin vazhduesin e veprës së «Cezarit», qoftë ky demokrat apo republikan. 2055 vjet më parë Cezari erdhi në Shqipëri, në fushatën që shpëtoi Romën dhe qytetërimin, kur fati i tyre ishte në udhëkryq. Sot është e njëjta situatë. Kjo parabolë duhet t’i bëjë të meditojnë amerikanët më shumë se shqiptarët
_________________