polskaALB
Staf
Age : 23
Anėtarėsuar : 17 Apr 2007
Mesazhe : 2515
Vendndodhja : Varshav / Poloni
Puna /hobi : student
 |  Titulli: Aspekti ekonomik dhe social i financave Islame  Mon Nov 03, 2008 11:32 am | |
| 
Njė veēori apo karakteristikė dalluese e sistemit ekonomik apo
financiar islam prej sistemeve tjera ėshtė besimi nė prezencėn Hyjnore,
gjė qė ėshtė njė influencė dhe motivim shumė i madh nė futjen e
faktorit etik dhe social nė veprimet e tyre ekonomike.
Nga: Mr. Islam Hasani
Muslimani
beson se ėshtė shpirtėrisht nė lidhje direket me Allahun dhe njėherit
edhe nėn kontrollin e Atij i Cili dėgjon dhe sheh dhe shpėrblen pėr
punė tė mira dhe ndėshkon pėr punė tė liga. Duke i ditur tė gjitha
kėto, ata mbėshteten nė ndihmėn e Allahut dhe bekimin e Tij nė ēdo hap
tė rėndėsishėm qė marrin. Dhe bėjnė vetėm punė qė Allahu tė jetė i
kėnaqur me ta, pėrveē interesimit pėr tė fituar nė tregtinė e tyre ata
i japin rėndėsi edhe tė ushqyerit tė tė varfėrve, ndihmės sė jetimėve,
mosmarrjes sė kamatės nė huat qė japin, dhe nė pėrgjithėsi ndihmės sė
nevojtarėve.
Sikurse te sistemet e tjera ekonomike ashtu edhe nė
ato islame, paraja dhe sistemi bankar luajnė njė rol tė rėndėsishėm.
Mirėpo, qė tė jetė ky rol i njohur nė sistemin islam, duhet tė jetė nė
pajtim me mėsimet Islame dhe tė synoj pėrmbushjen e aspiratave tė
popullit. Islami synon qė dhurata e Allahut dhėnė njė shoqėrie, tė
shfrytėzohet deri nė maksimum nga ajo shoqėri nė mėnyrė tė arsyeshme pa
ndonjė shpenzim tė panevojshėm (israf), me njė drejtėsi shoqėrore dhe
kategorizim tė drejtė (adl). Pėr tė arritur kėtė qėllim, Islami thekson
kontrollin nė procesin e fitimit dhe shpenzimit tė pasurisė.
Financat
islame i kanė rrėnjėt mbi baza morale dhe strukturė qė merr parasysh
hallallin dhe haramin. Njė investim i cili nė sistemin kapitalist
konsiderohet tė jetė i arsyeshėm, sepse ka kėrkesė nė treg, dhe pas
asaj kėrkese qėndron njė fitim i madh siē janė: pijet alkoolike,
bixhozi, prostitucioni, etj., nė sistemin islam i tilli ėshtė i
ndaluar. Banka islame nuk e ka si qėllim tė vetin pėrfundimtar vetėm tė
bėjė profit, por gjithashtu ka parasysh qė biznesi qė ndėrmerr tė mos
shėrbejė pėr degjenerimin e shoqėrisė apo pėr gjėra tė tjera tė
ndaluara me Islam.
Sistemi islam ėshtė i orientuar nė njė
ekonomi qė tenton t'i shfrytėzojė tė gjitha pasuritė materiale deri nė
maksimum, sepse ēdo gjė e krijuar nė qiej e nė Tokė, ėshtė krijuar pėr
tė mirėn e njerėzisė dhe ato duhet t'i shėrbejnė qėllimit pėr tė cilin
janė krijuar. Nė kėtė mėnyrė largohen vėshtirėsitė nga njerėzit dhe
krijohet njė ambient i pėrshtatshėm ku njerėzit mund ta shfrytėzojnė
kohėn e tyre pėr tė mirėn e vetvetes, familjes dhe shoqėrisė.
Zhvillimi
ekonomik nė konceptin islam ka pėr qėllim tė sjellė tė mira materiale
dhe kėnaqėsi shpirtėrore pėr njerėzit. Pėr t'i arritur tė gjitha kėto
njerėzit duhet tė organizojnė e tė inplementojnė fitimet dhe shpenzimet
nė pėrputhshmėri me jetėn qė pėrshkruan Kur'ani. Kėto aktivitete duhet
tė gjenerojnė tepricėn (shumėn jashtė shpenzimeve) pėr t'u ndihmuar
atyre qė janė tė nevojshėm duke e konsideruar si kryerje tė njė prej
adhurimeve (ibadete), siē janė Zekati, Sadakaja dhe obligimet e tjera
shoqėrore. Ajo ndihmė duhet tė dedikohet pėr furnizimin e atyre qė janė
tė varfėr ose tė hendikepuar qė nuk kanė mundėsi tė fitojnė pėr nevojat
e veta.
Bankat Islame i japin prioritet dhe ndihmojnė nė investime
tė projekteve qė ndihmojnė nė zgjedhjen e problemeve tė shoqėrisė, duke
krijuar vende tė punės pėr njė numėr sa mė tė madh punėtorėsh, sepse
Islami e vlerėson shumė pozitive qė ndihma ndaj tė tjerėve tė bėhet nė
atė mėnyrė pa i turpėruar dhe pa ia humbur dinjitetin atyre qė kanė
nevojė pėr ndihmė. Mėnyra mė e mirė pėr ta realizuar kėtė, ėshtė tė
krijoj vende pune pėr ta, nė mėnyrė qė ata tė jenė nė gjendje tė
punojnė dhe tė fitojnė pėr nevojat e veta dhe mos ta shtrijnė dorėn pėr
lėmosh.
Aktivitet tjetėr qė praktikohet nga bankat Islame e qė
shkon nė dobi tė shoqėrisė, ėshtė edhe dhėnia e 'kard al Hasen' hua apo
borxh pėr mirėsi (hua pa kamatė) pėr disa kategori njerėzish qė i
pėrkasin rasteve sociale, p.sh. tė paaftėve, tė vejave, investimi apo
ndihma nė edukim. Tė gjitha bankat islame e kanė kėtė produkt (kard
al-Hasen), i cili nuk ėshtė profitabil pėr bankat por shkon vetėm nė
dobi tė kategorive tė pėrmendura.
Nė vitet e fundit ėshtė duke u
vėrejtur njė krize financiare globale, e cila ėshtė si rezultat i
mbėshtetjes sė bankave nė kamatė e jo nė asete. kjo krizė ka rezultuar
nė bankretimin e shumė bankave dhe shumė tjera tė deklarojnė humbje tė
mėdha dhe mbylljen e shumė vendeve tė punės. Kjo ka bėrė qė kohėn e
fundit tė flitet dhe tė interesohen mė shumė pėr financat islame edhe
nė vendet perėndimore, sepse Islami ėshtė njė sistem qė stabilizon
ekonominė nė pėrgjithėsi e financat nė veēanti. Sepse duke u bazuar nė
asete dhe investime prodhuese apo tregtare, banka dhe klienti e bartin
sė bashku rrezikun dhe ndajnė humbjen apo fitimin nė mėnyrė
proporcionale dhe sipas marrėveshjes sė kontratės nė fillim. Sikur ēdo
shoqėri tjetėr edhe shoqėria jonė nė Kosove ka nevojė shumė pėr banka
tė kėtij lloji, tė cilat ēdo herė kujdesen dhe e ruajnė klientin dhe
shoqėrinė.
Vėmendja qė i ėshtė dhėnė financave islame ėshtė si
nevojė pėr eliminimin e kėtyre krizave financiare qė po ndodhin kohėve
tė fundit dhe eliminimin e varfėrisė nė botė. Pėrkundėr themelimit tė
FMN (Fondit Monetar Ndėrkombėtar) dhe BB (Bankės Botėrore) qė tė
ndikojnė nė mbėshtetjen e zhvillimit ekonomik, stabilitetin e
politikave makroekonomike, dhe nė mbėshtetjen e projekteve zhvillimore,
prapėseprapė nė botė ekzistojnė mbi 1.5 miliardė popullsi qė
konsiderohen tė varfėr e njė numėr i madh prej tyre jetojnė nė varfėri
tė skajshme. Prandaj duhet tė shikohet me vėmendje se ku ėshtė arsyeja
e kėsaj varfėrie, a ėshtė nė mungesė tė pasurive natyrore tė atyre
vendeve ku varfėria ėshtė e madhe, apo sistemi ekonomik qė zotėron ka
mundėsi tė favorizojė dikė tej mase, e dikė tjetėr ta lejė pa i dhėnė
asnjė mundėsi pėr zhvillim, pėrkundėr aftėsive dhe talentit qė mund tė
posedoj i varfri.
Sistemi i bazuar nė baza Islame ėshtė
zgjidhja e kėtij problemi duke pasur nė program projekte zhvillimore pa
i lėnė anash edhe aspekte shoqėrore dhe duke ia dhėnė mundėsin tė
gjithėve tė marrin pjesė nė zhvillimin e shoqėrisė, dikush me mjete e
dikush me eksperiencė.
---------------------------------------------------------------
[1] Syed Nawab Haider Naqvi, Islam, Economics, and Society, (London: Kegan Paul International, 1994), f.15
[2] Muhammad Umar Chapra, Towards Just Monetary System, (Leicester: The Islamic Foundation, 1985), f.33.
[3 Muhammad Nejatullah Siddiqi, Issues in Islamic Banking: Selcted Papers, (Leicester: The Islamic Ffoundation, 1984), f.54[4] Chapra, Just And Mmonetary System, f.35
[5] Ibid. [6] Ziauddin Ahmad, Islam, Poverty and Income Distribution, (Leicester: The Islamic Foundation, 1991), f.18.
Nga mesazhi.com
_________________
 |
|
