Monumentet

Titulli: Monumentet Wed Apr 18, 2007 3:13 pm

KALAJA E PEQINIT
Kalaja duket se eshte ngritur gjate periudhes mesjetare (shekulli xv)
duke shfrytezuar ndoshta themelet e kohesantike.
Gojedhena thote se gjate ndertimit punohej vetem naten
ndersa diten mbulohej me gjethe,qe te mos ta shihte armiku.
Trualli,ne te cilin u ndertua kalaja,nuk ka asnje mbrojtje natyrale
Ne anen jugperendimore,rreth 100 m largsaj,kalon lumi
Vetem ne kete ane terreni eshte i pjerret,derisa zbret ne lume.
Ne anen tjeter te tij shtrihet fusha,dhe ne Vazhdim ngrihe kodra
te buta.
Per kete kala nuk eshte treguar ndonje interes i vecante
megjithate neper qytet kane kaluar udhetare dhe studiues
te ndryshem.I vetmi autor qe e ka pershkruar ne menyre
pak a shume te hollesishme,eshte udhetari turk i shekullit xvII
Elvia Celebi.Edhe te dhenat historike dhe burimet e shkruara
per kalane jane te pakta.Permenden vetem ne disa letra
te konsullit te durresit ne vitet 1775-79-85 si dhe ne shenimet
e Kostandin Beratit,qe bejne fjale per mosmarrveshjen ne mes te
dy fedualeve te medhenj shqiptar.Afmet Kurt Pashes se beratit
dhe Bushatllinjeve te shkodres.Ndertimi i kalase ne kete periudhe
i kushtohet dhe Sulejman Beut,babait te Demir Pashes,bet te
Peqinit.Kalaja e Peqinit eshte ruajtur ne gjendje te mire.Muret
e saj ne pjesen me te madhe qendrojne ne kembe deri ne lartesine
rreth4-5 m,ku fillon rrugina per qarkullimin e rojeve mbi mur ,
ndersa tri kullave me te ruajtuara u mungojne vetem catite.Ajo ka formen e nje katerkendeshi kendrejte me permasa 57 me 51 m,
me drejtim VP-JL.Ne te tri qoshet ka nag nje kulle.Kalaja ka dy hyrje
dhe shume ambjente.Sipas gojedhenave,ne oborr kane qene ne kembe
godina dhe nje xhami e vogelpa minare.Ne pjesen (JP) te kalase
duke perfshire porten dhe qoshen perendimore,ka qene nje
namazgjah i rrethuar me mure.
Per shkat te periudhes pak a shume te gjatete ekzistences
dhe te perdorimit te vazhdueshem,kalaja ka pesuar ndryshime
Ne kete kala pervec periudhes se pare te ndertimit,Konstantohen
edhe tri periudha kryesore te ndertimit....1 Periudhes se pare
te ndertimit i kalojne muret rrethuese si dhe disa pjese te 2 kullave
Muret e kesaj periudhe jane ndertuar me gure lumi te madhesise mesatare.Ne raste me te rralla ka edhe gure te medhenj,te gdhendur me cekic ne faqet te jashtmee te lidhur me llac,ku jane perdorur dhe copa tullash.Muri eshte lidhur me breza,te cilet perbehenprej dy traresh te trashe me seksion rrethor te vendosur horizontalishteqe lidhen travelishteme binare me te holle.Sot nga keto trare kan mbetur vetem boshlliqe.Nga sondazhet eshte pare se themelet nuk kalojne thellesine 0,50 m,ne fund te te cileve mbeshtetej mbi nje shtrese tjegullash0.20m te trashe te shekullit I-III te e.s.Ne gjeresine e murit nga ana e mbrendshme ka nje trap,i cili sherbente per te kaluar e per te luftuar .Forma me e vjeter e kalase ka qène katerkendeshe kendrejt me nga nje kulle te rrumbullaket ne te kater qoshet dhe nje kulle ne forme katerkendeshi kendrjete. Periudhes se dyte te ndertimit i perket ndertimi i disa ambienteve dhe te portes se vogel te hapur ne kullen katerkendeshe.Mbi to eshte ndertuar dhe nje xhami e vogel pa minare,Kryesishte per te kryer ritet fetare ushtare qe jetonin ne kala.Me sa duket,ne kete periudhe nuk ka patur xhami tjeter jashte kalase,Prandaj eshte hapur nje porte e vogel ne murin e kulles katerkendeshe,e cila bente te mundur komunikimin e banoreve jashte kalase me xhamine.Ne kete periudhe u rethua me mur nje namzgjah ne anen jugperendimore, te kalase,duke perfshire kullen e qoshes perendimore,nje pjese te oborrit dhe portes se kalase.Periudhes se trete te ndertimit i takon ndirtimeve brenda dhe jashte kullave,dyshemet e te cileve jane 1,40 m me poshte se nivelit te hyrjes qe kan qènè perdorur si depo.Kulla ka hyrje0,76m te gjere dhe 1,60 m lartesi.Ne te dyja anet e saj ndodhetnje frengji i vogel me tri vende per vendosjen e pushkeve,ndersa perballe hyrjesse kulles ka nje frengji te vogel topi.
Qyteti(Peqini) ne kete kohe ishte i zgjeruar ne pjesen veriore dhe verilindore te kalase,ku terreni eshteme i sheshtedhe me i gjere.Nje gje te tille e deshmon dhe ndertimi i tri xhamive dhe nje teqeje ne kete ane,prandaj hapja e nje porte te vogel u be pikerishte per te lehtesuar ne komunikim me qytetin(Peqini)
Periudha e katert e ndertimiti perket ndertimi i frengjive(Fushave) te medha te topave,duke prishur te voglat.
Ne regjistrimin e vitit 1431-1432,Peqini figuron si nje qender e vogel me 9(nente) shtepi me emrin Biklinet ne Nahijen Markesh te vilajetit te Pavllo Kurtikut.Ne kete rast se kalaja do te ishte ndertuar para kesaj date,ne vitet e regjistrimit aja do te ishte nje qender me nje numer me te madh familjesh.Duke u nisur nga keto ngjashmeri ne periudhen e pare te ndertimitne keto kala,si dhe nga mendimi i udhetarit turk mbi ndertimin e kalase nag sulltani(emri i te cilit nuk e jep),mund te themi se kalaja e Peqinit eshte themeluar ne te njejten kohe me ate te Prezes,ne shekullin e XV,ne periudhen pas viti 1431-32...

Titulli: Re: Monumentet Wed May 09, 2007 8:58 am

ja dhe kalaja jone e katandisur si mos me keq....

Titulli: Re: Monumentet Fri May 11, 2007 1:03 pm

mos e pyt se me kte kalan e kan fulliqu fare.
inshallah ven naj dore thuaj
_________________

Titulli: Re: Monumentet Mon May 14, 2007 10:16 am

e mer ate thoni inshalla po ve na in dore .s na kan fulliq me kte pamje
flm djema

Titulli: Re: Monumentet Mon May 14, 2007 12:03 pm

duhet me i bo noi peticion bashkise a me e cu te fiksi . se nuk bohet keshtu. e si thoni...

Titulli: Re: Monumentet Tue May 15, 2007 11:30 am

te drejte ke.me e cu ke fiksi do vihen ne levizje te gjithe.
_________________

Titulli: Re: Monumentet Wed May 16, 2007 2:19 pm

nje vezhgim kolosseut durrsak

Durres - Amfiteatri, fillojne punimet

Zbulimi perundimtar I gjithe konstruktit te ketij objekti rrit vlerat e turizmit arkeologjik ne kete qytet bregdetar me lashtesi 3000 vjecare.

3 Prill 2007 - Ne Amfiteatrin e Durresit do te fillojne punimet per evadimin e dherave qe ndodhen ende ne pjesen me te madhe te arenas se tij. Kjo do te jete faza perfundimtare pas 40 vitesh punimesh te pjesshme qe jane bere. Drejtori rajonal i Monimenteve te Kultures per Durresin Oltion Deliallisi konfirmon fillimin e punimeve ne bashkepunim me ekipin e specialisteve te Arkeologjise te Universitetit te Parmes Itali.

Per te parapergatitur infrastukturen e punimeve mbi arene keto dite u realizua edhe nje takim I perbashket I 12 specialiseve te Arkeologjise dhe drejtuesve te Pushtetit Lokal ne qytetin e Parmes. Specialistet Shqipetare dhe Italiane Diskutuan konkretisht mbi problemet qe duhen perballuar nga secila pale ne zbatim te projektit pilot te bashkepunimit per mbrojtjen dhe evidentim e vlerave arkeologjike te qytetit te Durresit.

Procesi I germimit te dherave mbi arene do te perballohet nga pala Shqipetare. Per kete eshte percaktuar edhe nje fond prej 50mln lekesh. Ky fond parashikohet te shtohet ne funksion te dinamikes se germimeve arkeologjike. "Pala Italiane do te perballoje me buxhetin e saj –thote drejtori Deliallisi-proceset e restaurimeve ne objekt."

Me fillimet e punimeve do te shemben 3 banesa qe ndoshen ne arene. Kjo ka perbere edhe problemin kryesor te punimeve pasi duheshin strehuar edhe 8 familje qe baniojne ne te.

Pak Histori: Arkeologu I shquar Durresak Vangjel Toci ne vitin 1966 zbuloi dhe nxorri ne drite fragmentet e
para te rrenojave te rrenojave te nje amfiteatri te madh. I vetmi I ketij lloj ne Shqiperi dh ender me te medhenjte e botes antike. Ai eshte I krahasueshem me amfiteatrot e Polos dhe te Pompeut. Por ne krahasim me
to ndertuesit Ilir duke njohur zonen sizmike te qytetit te Durresit e kane konsruktuar ate duke ngritur nje pjese te tij mbi siperfaqen e kodres
ndersa pjesen tjeter ne fushe. Ndertimi I tij I perket shek I dhe te II te eres sone dhe ka patur kapacitet mbi 15 000 spektatore. Ne arene mund te
zhvillonin luftime deri ne 12 cifte gladiatoresh.

Titulli: Peqini i harruar nën rrënojat e kalasë Fri Aug 31, 2007 8:52 am

Peqini i harruar nën rrënojat e kalasë

Kalaja, e kthyer në vendpushim për karroca e kuaj. Asnjë shenjë nga vlerat e saj historike

PEQIN- Banorët e kuptojnë se kalaja nuk është thjesht një objekt, por një dëshmi historike që ka shumë vlera dhe një krenari për qytetin e Peqinit. Në pjesën jugore të qytetit, muret e saj fillimisht të japin përshtyjen e një rrethimi të vogël, por më pas, nëse viziton të gjitha anët, e kupton se nuk është një kala e zakonshme. Brenda territorit të saj ndjehesh si brenda një fortese. Themelet e kalasë së Peqinit mendohet se i përkasin periudhës romake, në kohën e ndërtimit të rrugës "Egnatia" dhe më pas është rikonstruktuar edhe gjatë pushtimit turk. Muret e kalasë, që mban edhe emrin e vendbanimit ilir të Klaudianës kanë patur një lartësi prej rreth 12 metrash. Kalaja e "Klaudianës" është zgjeruar në shekullin e XIV-të nga turqit, të cilët ia dhanë më pas spahiut të kazasë, i cili ndërtoi një saraj dykatësh dhe një harem. Demir Pasha ka qenë i fundit që ka jetuar në kalanë e Peqinit. Këtë fortesë e përmend në shënimet e tij edhe kronikani i shekullit të XVII-të, Ã‡elebiu, i cili thotë: "...muret e kësaj kështjelle shkojnë rreth 12 metra të lartë. Brenda rri dizdari dhe ka 70 ushtarë. Ka 5 topa në këtë kështjellë dhe 10 shtëpi të vogla të mbuluara me tjegulla. Ka gjithashtu një xhami të vogël pa minare. Në të majtë të kështjellës ngjitur me një mur ka një namazgja..." Kalaja ka qenë e pajisur me llagëme (tunele) të nëndheshme që shërbenin si dalje disa kilometra larg qytetit, në kohë të vështira. Po ashtu, në muret e kalasë janë gjetur tuba prej balte, që sipas arkeologëve do të thotë se në kohë lufte furnizimi me ujë është bërë nga jashtë.

Kalaja sot

Panorama e ditëve të sotme, në kalanë e Kaudianës është e trishtë, krahasuar me atë që rrëfejnë kronikanët. Një minitreg i improvizuar në hijen e mureve të uron mirëseardhjen, kurse në të vetmen portë të lartë do të kuptosh se hyrja është kthyer në një shesh- pushimi për karrocat e kuajve që përdoren për transport. Shkallët janë paksa të veçanta, por dera qëndron e mbyllur dhe çelsi nuk dihet se ku ka përfunduar, pas largimit të të vetmit punëtor që kujdesej për kalanë. E megjithatë, një hyrje tjetër duhet të ekzistonte, pasi fëmijët dhe të moshuarit e përdorin kalanë si një shesh loje apo lulishte. Në një nga portat e vjetra në formë tuneli të ofrohet pamja e brendshme e kalasë. Në një cep të saj është një ndërtim i ri që dikur mendohej të ishte një lokal luksoz për qytetarët e Peqinit. Duket se planet e pronarit të tij i ka prishur bashkia, me aksionin e prishjes së të gjitha objekteve pa leje. Një nga të moshuarit na tregon se kalaja është qendra e qytetit të Peqinit, pasi ai nuk ka asgjë tjetër me të cilin mund të pasqyrojë vlerat e qytetërimit të lashtë. 75-vjeçari Nebi Gripshi e quan fatkeqësi mungesën e përkujdesit për kalanë e vjetër.

Vlerat

â€œDikur ky objekt ruhej dhe mirëmbahej. Madje këtu flitet se ekzistojnë varre shumë të vjetra, të cilat kërkojnë gërmime, por tani ka mbetur në mëshirën e fatitâ€,-thotë i moshuari. Nëse gërmohet në brendësi të saj dhe zbulohet pjesa bizantine, atëherë interesi edhe i të huajve do të ishte i madh. â€œTë vetmet gjëra që ne kemi këtu në Peqin është Kalaja dhe Sahati. Nëse edhe këtyre të dyjave i humbin vlerat, atëherë me çfarë mund të krenohemi. Kemi dëgjuar dhe lexuar se Demir Pasha, i fundit që ka qëndruar në kala ka qënë pas Aqif Pashës si një patriot me mjaft vlera. Qyterimi i vjetër dhe kultura e Peqinit duhet parë nga këto vlera dhe jo të njihet vetëm si një qytet i vogël dhe i papërfillshëm në hartën e Shqipërisëâ€,-përfundon Gripshi për â€œShekullinâ€.
Kryetari i Bashkisë, Skënder Hasa, pohoi se heqja e inerteve rreth kalasë u bë vullnetarisht

Kryebashkiaku: Nevojiten fonde për riparimin e kalasë

- Për një bashki të vogël, siç është Peqini nuk mund të kete investime te vlerave të konsiderueshme nga buxheti i pavarur. Prishja e ndërtimeve pa leje përreth kalasë ka qënë një arritje për vetë faktin e numrit të madh të reagimeve, nga ana e qytetarëve. Por për të kthyer në gjendje normale kalanë, nevojitet një fond i cili nuk u akordua nga buxheti i shtetit. “Të gjitha materialet inerte janë larguar nga firmat private pas një kërkese publike që bëri bashkia për ndihmë. Të gjitha ndërhyrjet që janë bërë në kala kanë qenë mjaft të studiuara. Në asnjë rast nuk është ndërhyrë pa patur praninë e specialisteve të Institutit të Monumenteve dhe pa miratimin e tyre. Por deri këtu mundëm të riparojmë diçka nga dëmi që i ishte shkatuar këtij objekti, më pas duhen fonde. Ekziston një projekt i realizuar nga studio private për pastrimin e anës së jashtme, nxjerrjen më në pah të mureve, ndërtimin e lulishteve dhe ndriçimin e përshtatshëm. Vlera e këtij investimi është rreth 7 milionë lekë, por pavarësisht kërkesave tona, ky fond nuk është akorduar”. Kryebashkiaku i Peqinit, Skënder Hasa, e quan Kalanë si një mundësi për t’i dhënë Peqinit interesin e kalimtarëvë si përpara shumë shekujve. Zbulimi i këtyre vlerave dhe mirëmbajtja do të kthejnë sytë nga Peqini i harruar, por me shumë interes për thesarin që fsheh, nën rrënojat e kalasë.

shekulli